Karavi: Created page with "{{DISPLAYTITLE:راهنمای جامع Docker و مانیتورینگ Docker}} TOC '''راهنمای جامع Docker و مانیتورینگ Docker''' یک مرجع عملی برای نصب، اجرای امن، مدیریت منابع و پایش کانتینرها است. دستورها برای Linux/macOS نوشته شده‌اند؛ در Windows می‌توان آن‌ها را در WSL2 یا Docker Desktop اجرا کرد. == پیش‌نیازها و نکات..."

2026-08-29T12:05:44Z

Created page with "{{DISPLAYTITLE:راهنمای جامع Docker و مانیتورینگ Docker}} __TOC__ '''راهنمای جامع Docker و مانیتورینگ Docker''' یک مرجع عملی برای نصب، اجرای امن، مدیریت منابع و پایش کانتینرها است. دستورها برای Linux/macOS نوشته شده‌اند؛ در Windows می‌توان آن‌ها را در WSL2 یا Docker Desktop اجرا کرد. == پیش‌نیازها و نکات..."

New page

{{DISPLAYTITLE:راهنمای جامع Docker و مانیتورینگ Docker}}
__TOC__

'''راهنمای جامع Docker و مانیتورینگ Docker''' یک مرجع عملی برای نصب، اجرای امن، مدیریت منابع و پایش کانتینرها است. دستورها برای Linux/macOS نوشته شده‌اند؛ در Windows می‌توان آن‌ها را در WSL2 یا Docker Desktop اجرا کرد.

== پیش‌نیازها و نکات ایمنی ==
* بیشتر دستورها به دسترسی Docker نیاز دارند. در Linux افزودن کاربر به گروه docker عملاً دسترسی سطح بالا می‌دهد؛ این موضوع را مانند دسترسی مدیریتی در نظر بگیرید.
* پیش از حذف image، volume یا داده، نام و وابستگی آن را بررسی کنید.
* برای محیط Production، از tagهای مشخص، healthcheck، محدودیت منابع، لاگ چرخشی و backup استفاده کنید.
* خروجی‌های نمونه در این صفحه تا حد ممکن به شکل جدول نمایش داده شده‌اند؛ خروجی واقعی به نسخه و وضعیت میزبان وابسته است.

== نصب و بررسی اولیه ==
مراحل رسمی نصب را از مستندات توزیع خود دنبال کنید. پس از نصب:
<syntaxhighlight lang="bash">
docker version
docker info
docker run --rm hello-world
</syntaxhighlight>

{| class="wikitable"
! دستور !! کاربرد
|-
| <code>docker version</code> || نسخه Client و Server را نشان می‌دهد.
|-
| <code>docker info</code> || وضعیت daemon، storage driver، تعداد منابع و محدودیت‌های کلی را نشان می‌دهد.
|-
| <code>docker run --rm hello-world</code> || نصب و دسترسی به daemon را آزمایش می‌کند.
|}

== مفاهیم پایه ==
{| class="wikitable"
! مفهوم !! توضیح
|-
| Image || الگوی فقط‌خواندنی برای ساخت کانتینر.
|-
| Container || نمونه در حال اجرای یک image با filesystem و process مستقل.
|-
| Registry || مخزن image مانند Docker Hub یا registry خصوصی.
|-
| Network || مسیر ارتباطی بین کانتینرها و میزبان.
|-
| Volume || محل پایدار برای نگهداری داده خارج از چرخه عمر کانتینر.
|-
| Docker daemon || سرویس پس‌زمینه‌ای که image، container و network را مدیریت می‌کند.
|}

== مدیریت Image ==
<syntaxhighlight lang="bash">
docker pull nginx:alpine
docker image ls
docker image inspect nginx:alpine
docker image history nginx:alpine
docker tag nginx:alpine registry.example.com/team/nginx:1.0
docker image rm nginx:alpine
docker image prune
</syntaxhighlight>
{| class="wikitable"
! عملیات !! دستور !! نکته
|-
| دریافت || <code>docker pull IMAGE:TAG</code> || tag مشخص استفاده کنید؛ از <code>latest</code> برای انتشار حساس پرهیز کنید.
|-
| فهرست || <code>docker image ls</code> || imageهای محلی را نشان می‌دهد.
|-
| بررسی || <code>docker image inspect IMAGE</code> || metadata و digest را نشان می‌دهد.
|-
| حذف || <code>docker image rm IMAGE</code> || فقط imageهای بدون وابستگی را حذف کنید.
|-
| پاک‌سازی || <code>docker image prune</code> || imageهای dangling را حذف می‌کند.
|}

=== ساخت Image با Dockerfile ===
<syntaxhighlight lang="dockerfile">
FROM python:3.12-slim
WORKDIR /app
COPY requirements.txt .
RUN pip install --no-cache-dir -r requirements.txt
COPY . .
EXPOSE 8000
CMD ["python", "-m", "http.server", "8000"]
</syntaxhighlight>
<syntaxhighlight lang="bash">
docker build --pull -t sample-app:1.0 .
docker image inspect sample-app:1.0
</syntaxhighlight>

== مدیریت Container ==
<syntaxhighlight lang="bash">
docker run -d --name web -p 8080:80 nginx:alpine
docker ps
docker ps -a
docker start web
docker stop web
docker restart web
docker rename web web-old
docker rm web-old
</syntaxhighlight>

== Network ==
<syntaxhighlight lang="bash">
docker network ls
docker network create app-net
docker network inspect app-net
docker network connect app-net web
docker network disconnect app-net web
docker network rm app-net
</syntaxhighlight>
در Compose، سرویس‌ها معمولاً با نام سرویس یکدیگر را resolve می‌کنند؛ مثلاً <code>postgres:5432</code>، نه <code>localhost</code>. استفاده از network اختصاصی، جداسازی سرویس‌ها را ساده‌تر می‌کند.

== Volume و نگهداری داده ==
<syntaxhighlight lang="bash">
docker volume ls
docker volume create app-data
docker volume inspect app-data
docker run -d --name db -v app-data:/var/lib/postgresql/data postgres:16
docker volume rm app-data
</syntaxhighlight>
حذف volume برگشت‌پذیر نیست. برای داده‌های مهم ابتدا backup بگیرید و وجود mount و permission را بررسی کنید.

== Docker Compose ==
نمونه فایل <code>compose.yaml</code>:
<syntaxhighlight lang="yaml">
services:
web:
image: nginx:1.27-alpine
ports:
- "8080:80"
networks: [app]
restart: unless-stopped
healthcheck:
test: ["CMD-SHELL", "wget -q -O - http://localhost/ || exit 1"]
interval: 30s
timeout: 5s
retries: 3
redis:
image: redis:7-alpine
networks: [app]
networks:
app:
</syntaxhighlight>
<syntaxhighlight lang="bash">
docker compose config
docker compose pull
docker compose up -d
docker compose ps
docker compose logs -f --tail=100
docker compose exec web sh
docker compose restart web
docker compose down
</syntaxhighlight>

== logs، inspect و exec ==
<syntaxhighlight lang="bash">
docker logs --tail=100 web
docker logs --since=30m --timestamps web
docker logs -f web
docker inspect web
docker inspect --format '{{.State.Status}} {{.State.Health.Status}}' web
docker exec -it web sh
docker exec web env
docker cp web:/etc/nginx/nginx.conf ./nginx.conf
</syntaxhighlight>
برای جلوگیری از پرشدن دیسک، در daemon یا Compose از log rotation استفاده کنید:
<syntaxhighlight lang="yaml">
logging:
driver: json-file
options:
max-size: "10m"
max-file: "5"
</syntaxhighlight>

== healthcheck ==
healthcheck فقط زنده‌بودن process را ثابت نمی‌کند؛ باید مسیر یا وابستگی اصلی را با timeout کوتاه بررسی کند.
<syntaxhighlight lang="bash">
docker inspect --format '{{json .State.Health}}' web
docker ps --format 'table {{.Names}} {{.Status}} {{.Ports}}'
</syntaxhighlight>
{| class="wikitable"
! وضعیت !! تفسیر !! اقدام
|-
| starting || هنوز تعداد آزمون لازم کامل نشده است. || کمی صبر و سپس بررسی log.
|-
| healthy || healthcheck موفق است. || با smoke test مسیر واقعی نیز تأیید شود.
|-
| unhealthy || healthcheck شکست خورده است. || log، dependency، DNS، پورت و منابع را بررسی کنید.
|}

== محدودیت منابع ==
<syntaxhighlight lang="bash">
docker run -d --name api --memory=512m --memory-swap=512m --cpus=1.5 --pids-limit=200 api:1.0
docker update --memory=1g --cpus=2 api
docker inspect --format '{{.HostConfig.Memory}} {{.HostConfig.NanoCpus}}' api
</syntaxhighlight>
در Production برای هر سرویس limit و در صورت نیاز reservation تعریف کنید. OOM شدن را با <code>docker inspect</code> و رویدادهای kernel بررسی کنید.

== مانیتورینگ سریع ==
=== docker stats ===
نمایش زنده همه کانتینرها:
<syntaxhighlight lang="bash">
docker stats
</syntaxhighlight>
نمایش یک‌باره با فرمت جدول استاندارد:
<syntaxhighlight lang="bash">
docker stats --no-stream
</syntaxhighlight>
فقط کانتینرهای منتخب:
<syntaxhighlight lang="bash">
docker stats --no-stream web db redis
</syntaxhighlight>

=== مرتب‌سازی بر اساس بیشترین CPU با خروجی جدولی ===
<syntaxhighlight lang="bash">
(printf "NAME CPU %% MEM USAGE / LIMIT MEM %%
"; docker stats --no-stream --format '{{.Name}} {{.CPUPerc}} {{.MemUsage}} {{.MemPerc}}' | sort -t$' ' -k2 -hr) | column -t -s $' '
</syntaxhighlight>

=== مرتب‌سازی بر اساس بیشترین درصد RAM ===
<syntaxhighlight lang="bash">
(printf "NAME CPU %% MEM USAGE / LIMIT MEM %%
"; docker stats --no-stream --format '{{.Name}} {{.CPUPerc}} {{.MemUsage}} {{.MemPerc}}' | sort -t$' ' -k4 -hr) | column -t -s $' '
</syntaxhighlight>

=== نسخه قابل ذخیره ===
<syntaxhighlight lang="bash">
docker stats --no-stream --format '{{.Name}},{{.CPUPerc}},{{.MemUsage}},{{.MemPerc}},{{.NetIO}},{{.BlockIO}}' | sort -t, -k4 -hr > docker-stats.txt
</syntaxhighlight>
<code>MemUsage</code> معمولاً به شکل <code>مصرف / limit</code> و با واحدهایی مانند MiB یا GiB است. برای مرتب‌سازی قابل‌اعتماد، از <code>MemPerc</code> استفاده کنید؛ مقایسه مستقیم رشته‌های اندازه حافظه به‌دلیل تفاوت واحدها خطاپذیر است.

== top، events و system df ==
<syntaxhighlight lang="bash">
docker top web
docker events --since 30m
docker events --filter type=container
docker system df
docker system df -v
</syntaxhighlight>

== prune و پاک‌سازی کنترل‌شده ==
ابتدا preview بگیرید و سپس حذف کنید:
<syntaxhighlight lang="bash">
docker system df
docker container prune
docker image prune
docker builder prune
docker volume prune
docker system prune
</syntaxhighlight>
<code>docker system prune -a --volumes</code> بسیار مخرب است و می‌تواند imageها و volumeهای بدون استفاده را حذف کند. در محیط Production بدون فهرست‌برداری، backup و مجوز تغییر اجرا نشود.

== Backup و Restore ==
=== backup از volume ===
<syntaxhighlight lang="bash">
docker run --rm -v app-data:/source -v "$PWD":/backup alpine sh -c 'tar czf /backup/app-data.tgz -C /source .'
</syntaxhighlight>
=== restore به volume ===
<syntaxhighlight lang="bash">
docker run --rm -v app-data:/target -v "$PWD":/backup alpine sh -c 'tar xzf /backup/app-data.tgz -C /target'
</syntaxhighlight>
برای دیتابیس، dump منطقی مانند <code>pg_dump</code> معمولاً از tar خام volume قابل‌اعتمادتر است. Restore را در محیط جداگانه آزمایش کنید.

== عیب‌یابی ==
{| class="wikitable"
! نشانه !! بررسی‌های پیشنهادی
|-
| کانتینر فوراً خارج می‌شود || <code>docker logs</code>، command، exit code، env و permission.
|-
| پورت پاسخ نمی‌دهد || <code>docker ps</code>، mapping پورت، bind address، firewall و healthcheck.
|-
| مصرف RAM زیاد || <code>docker stats</code>، OOM، limit، memory leak و cache.
|-
| ارتباط سرویس‌ها قطع است || network مشترک، DNS نام سرویس، پورت داخلی و policy شبکه.
|-
| دیسک پر شده || <code>docker system df -v</code>، log rotation، image و volume.
|-
| restart loop || <code>docker inspect</code>، restart policy، dependency و readiness.
|-
| build کند است || Dockerfile layerها، .dockerignore، cache و حجم context.
|}
<syntaxhighlight lang="bash">
docker inspect --format '{{.State.ExitCode}} {{.State.OOMKilled}} {{.State.Error}}' web
docker inspect --format '{{range .NetworkSettings.Networks}}{{.IPAddress}}{{end}}' web
docker port web
docker diff web
docker cp web:/var/log/app.log ./app.log
</syntaxhighlight>

== امنیت پایه ==
* imageها را از registry معتبر دریافت و digest آن‌ها را pin کنید.
* از اجرای process با کاربر root درون کانتینر پرهیز کنید؛ در Dockerfile از <code>USER</code> استفاده کنید.
* secret را در Dockerfile، image layer، command line، environment عمومی یا log قرار ندهید.
* capabilityهای غیرضروری را حذف و filesystem را در صورت امکان read-only کنید.
* پورت‌های مدیریتی را عمومی نکنید و network را حداقل‌گرا نگه دارید.
* image scan، patch منظم، SBOM، امضای image و بررسی license را در pipeline قرار دهید.
* socket فایل <code>/var/run/docker.sock</code> را بدون درک ریسک به کانتینر mount نکنید.
* daemon، kernel و imageهای پایه را به‌روز نگه دارید و دسترسی کاربران را audit کنید.

== پایش عملکرد در Production ==
{| class="wikitable"
! حوزه !! شاخص‌های مهم
|-
| CPU || مصرف فعلی، throttling، load و تعداد process.
|-
| Memory || مصرف، limit، نسبت مصرف، OOM kill و page fault.
|-
| Disk || اندازه writable layer، volume، image، log و inode.
|-
| Network || RX/TX، خطا، drop، latency و connection count.
|-
| Application || نرخ درخواست، latency، خطا، صف، dependency و health.
|-
| Runtime || restart count، uptime، exit code و health transition.
|}
پایش دوره‌ای ساده:
<syntaxhighlight lang="bash">
while true; do
date -Is
docker stats --no-stream --format 'table {{.Name}} {{.CPUPerc}} {{.MemUsage}} {{.MemPerc}} {{.NetIO}} {{.BlockIO}}'
sleep 10
done
</syntaxhighlight>
برای مشاهده طولانی‌مدت، خروجی را به سامانه‌ای مانند Prometheus/Grafana یا سرویس مانیتورینگ سازمانی ارسال کنید. صرفاً ذخیره‌کردن متن <code>docker stats</code> جایگزین متریک‌های time-series و alerting نیست.

== مجموعه دستورهای مرجع ==
<syntaxhighlight lang="bash">
docker ps --format 'table {{.Names}} {{.Image}} {{.Status}} {{.Ports}}'
docker system df -v
docker inspect --format '{{.Name}} {{.State.Status}} {{.State.Health.Status}}' $(docker ps -q)
docker stats --no-stream
docker events --since 15m --filter type=container
docker logs --since=15m --tail=200 --timestamps CONTAINER
</syntaxhighlight>

== چک‌لیست انتشار ==
{| class="wikitable"
! مورد !! وضعیت مورد انتظار
|-
| Image || tag/digest مشخص، scan شده و بدون secret.
|-
| Container || کاربر غیرroot، limit منابع و restart policy مناسب.
|-
| Network || فقط ارتباط‌های لازم و بدون پورت مدیریتی عمومی.
|-
| Data || volume مشخص، backup و restore آزمایش‌شده.
|-
| Health || healthcheck معتبر و smoke test مسیر واقعی.
|-
| Logs || timestamp، سطح مناسب، rotation و حذف داده حساس.
|-
| Monitoring || alert برای OOM، restart، health، دیسک، CPU و latency.
|-
| Rollback || image قبلی، migration و مسیر بازگشت مستند.
|}

== مراجع ==
* [https://docs.docker.com/ مستندات رسمی Docker]
* [https://docs.docker.com/engine/reference/commandline/cli/ مرجع Docker CLI]
* [https://docs.docker.com/compose/ مستندات Docker Compose]

[[رده:Docker]]
[[رده:مانیتورینگ]]
[[رده:DevOps]]

Docker - Revision history